logo politiek delft
home|mission statement|archief|links|contact|english|GR2010|


woensdag | 28 september 2010 | 00:15 |
CONVERGEREN + DIVERGEREN = REGEREN
Na 111 dagen is het VVD, PVV en CDA politiek accoord rond. hfvh

delft maassluis_stationsweg_000_20100927_115232_convergeren_divergeren.jpg Maassluis, Stationsweg op maandag 27 september 2010.
Convergeren of divergeren?

From: a.m.van der veen
Sent: Tuesday, September 28, 2010 12:48 PM
To: prodeo@ziggo.nl
Subject: Congresmusketier (definitief)

Het CDA...... Over convergentie en divergentie

Het CDA beleeft roerige tijden. Geen dag gaat voorbij of een interessant artikel of interview verschijnt in de krant of op TV. De interviews en journalistieke bijdrage schieten meestal aan de kern -men schenkt te weinig waarde aan de feiten- voorbij, maar hoe je het wendt of keert, de partij staat te trillen op haar grondvesten. Bij het het begrip partij is het altijd wel de vraag wat dat dan is. Zijn het partijleden, oud-partijleden, kiezers of weggelopen kiezers. Iedereen voelt zich opeens CDA-er, of liever bezorgd CDA er. Achtendertig jaar geleden was dat ook zo in delen van het CDA. In mijn omgeving stond de ARP te schudden onder de druk van de formatie van het kabinet-Den Uyl. Een ook in de KVP (met delen overlopend naar de PPR) was dat het geval. Er kwam er zelfs een discussie op gang in de KVP naar het wezen en noodzaak van christelijke politiek. Dat is nog eens schudden op de grondvesten. De katholieke partijleiding was toen ook al wijs en minder digitaal dan het gereformeerde volk en men koos voor de vierdeling in stromingen van de partij. Veel handiger dan een strijd voor of tegen. Of men het nu leuk vindt of niet, vleugels en opvattingen horen in de politieke partij komen regelmatig naar boven. Het is alleen jammer dat deze op landelijk, nationaal niveau worden gevoerd en niet ook op lokaal niveau. In situaties van spanning ontstaat divergentie -uiteenlopen van opvattingen- en en uiteindelijk is convergentie nodig, -het sluiten van de rijen.

In het CDA heerst altijd een angst voor divergentie, men sluit de rijen het liefst. Dit is ook de afgelopen jaren onder Balkenende (en de club om hem heen) gebeurt. De partijvoorzitter was vooral bedoeld als ceremoniemeester, de fractievoorzitter als chief whip en de politieke leider zette de toon. Dit gebrek aan checks and balances kwam voort uit angst voor de woestijnjaren (1994-2001). Want eigenlijk is er niet ergers voor het CDA dan om in de oppositie te zitten. Een partij die probeert meerdere belangen te verenigen, is haast in principe een middenpartij. En dan worden als het goed de onderlinge tegenstellingen binnenskamers gehouden. Maar dat kan nu niet meer omdat het CDA zijn electorale middenpositie in hoge mate is verloren. 21 zetels is iets heel anders, dan 34, 41 of 54 zetels. Daarom is er echt iets aan de hand.

Ik zie meerdere lijnen zich aftekenen en daar zou de discussie over moeten gaan. Ik schrijf ze eerst maar eens digitaal op:

- generatie van de jaren zestig vs de generatie van na de jaren negentig
- collectieve verantwoordelijk vs individuele verantwoordelijkheid
- geloof vs economisch belang
- christendom vs islam

Generatiekloof

Het is opmerkelijk dat velen die zich in de openbaarheid hebben geuit over de coalitie, zonder dat de stukken bekend zijn, tegen zijn ! Tegen vermeende aantasting van de rechtsstaat, tegen de politieke stijl van Wilders en sommigen tegen een te rechtse koers van het CDA. Eigenlijk gaat het weinig om de vraag wat men nu eigenlijk vindt waarvoor het CDA nu eigenlijk staat ! De holle frasen van Balkenende over een sterk Nederland hoort men weinig meer. Een rechtvaardige samenleving.....Is dat niet beter passend ? Ik denk vaak dat de moreel getinte kritiek nog altijd is gebaseerd op een uitvergrote en deels naief geloof in het betere van de PvdA en breder de linkse Kerk. Als ik aan mensen vraag wat is het alternatief voor de kabinet ? sDan is het antwoord..... alsnog met de PvdA ! Cohen draait wel bij. Alsof er geen VVD is....en geen kabinetten Lubbers III en Balkenende IV. (In beide gevallen werd het CDA beloond met 20 zetels verlies) Het doet me heel erg denken aan de discussie over het Kabinet Van Agt I. Jarenlang is er gebeukt door links Nederland op delen van het CDA. Ben ik wel links genoeg, vroeg een CDA-er zich zorgelijk af. En met de eerste twee Kabinetten Lubbers kwam de bevestiging, dat zonder de PvdA gemakkelijker en vooral daadkrachtiger geregeerd kan worden ! Na de val van de Berlijnse Muur verdween het perspectief van het betere linkse geweten.... Vandaar een generatieconflict en de herorientatie van hen na de val de muur. Een ander aspect van de generaties is dat velen in of aan het einde van hun carriere, zeker in het westen omringd zijn door de politieke-correcte kringen. In overlegcircuits, besturen of departmenten. Met een sterk links georienteerd kader. Dan is het moeilijk om een wending te maken. In feite is men deel uitgaan maken van de gestolde macht. Men heeft meegedaan aan schaalvergroting, implosie van het maatschappelijk middenveld etc. Of dit allemaal tegengegaan kan worden is nu niet hier aan de orde, maar het is wel een punt ! En waar heeft dat goed bedoelde overheidbeleid nu toe geleid ? Is de wereld of de samenleving beter geworden deels, wel deels niet.
Als ik een generatieconflict ontwaar, dan is het vooral een cultuurkwestie, geesteskwestie. En dan laat ik nog maar het al jaren lang spelende verschil rusten van het Trouwlezende CDAkader vs. de Telegraaf-CDAkiezers rusten. In feite betekent de keuze voor dit dit kabinet het einde van 38 jaar PvdA-orientatie in het CDA. En wordt het bestek nu verlegd. En een baan voor onze vriend van Wouter Bos van 400.000 euro etc. toont maar weer aan dat het allemaal wel meevalt die maatschappelijke orientatie van onze rode vrienden. Wie kent niet de verhalen van het inhalige gedrag van de PvdA mensen op alle niveau, zodra de overheidsdeclaraties langskomen ?

Individueel vs collectief

In de kabinetten Balkenende is sterk ingezet op de wijziging van collectieve verantwoordelijkheid naar individuele verantwoordelijkheid. Marktwerking als sturing versus collectieve arrangementen. Of dit allemaal al is doorgewerkt en hoe, is de vraag hoe dit nu werkt is iets voor nader onderzoek. In feite is het CDA toe aan het herschrijven of updaten van de basisstudie Publieke Gerechtigheid. Waar staat het CDA voor als partij en zo danig. Heel interessant is dat uit de onderhandelingen blijkt dat het CDA en de VVD tegenover PVV staan als het gaat om bezuinigingen in het sociaal domein. Nog los van de betaalbaarheid, gaat het daar wel om waarden en betekenissen, Wat is eigenlijk (nog) de rol van de staat. Vooral in de studies van het WI, olv Ab Klink is steeds meer gekoerst op een neo-liberale waarborgstaat. Maar is dat de oplossing en past die in het chr.dem gedachtengoed.Of is het meer een sociaal-liberaal model met een beetje CDA-saus. Dat is nu een thema voor de komende jaren. Indiviudele verantwoordelijkheid, liever dan vrijheid versus collectieve arrangementen.....Laat het CDA een antwoord formuleren op die uitdaging van Wilders en beter die van de maatschappij, dat men de collectief georganiseerde arrangementen niet meer begrijpt en juist zijn individuele verantwoordelijkheid, die er altijd is in vrijheid kan beleven. En wie zit er te wachten op allerlei keuzevrijheden en individuele vrijheden...die vervolgens weer weggeorganiseerd worden of leiden tot oligopolistische aanbiedingen ?

Geloof vs economisch belang

Al eerder schreef ik dat de Naam der Heeren in het CDA weinig meer wordt gehoord. Wel in de persoonlijke houding van de bestuurders -Balkenende was daarin een authentiek voorbeeld- maar verder weinig. Liever het Wilhelmus dan Dat 's Heeren Zege op Uw Daal. Het CDA is vooral de partij geworden van de drie beginselen: Handen af van het Koningshuis, van de AOW en de Hypotheekrenteaftrek. En in de laatste jaren is de meeste van de drie de laatste: de hypotheekrenteaftrek!
Als het CDA verder wil zal men toch terug moeten naar zijn wortels, namelijk antwoord geven op de boodschap van het Evangelie in de huidige tijd. En hoe gek dat ook misschien klinkt, in deze coalitie is dat heel goed mogelijk. In de eerste plaats in het beleid en in de tweede plaats in personen. Niemand bestrijdt eigenlijk het aanpakken van de economische crisis en vooral het dichten van het overheidstekort. Maar duidt dat dan eens op basis van christelijke waarden. We hebben er genoeg: publieke gerechtigheid, rentmeesterschap, solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid. En daarin onderscheiden we ons van onze coalitiepartner VVD en gedoogpartner PVV. Maar dan moeten we het wel uitdragen.

Christendom en Islam

De discussie over Christendom en Islam kent vele dimensies. In een van mijn kerken in Delft stuurt men nog zendelingen uit om de Islamieten te bekeren. Immers zij kennen Jezus Christus nog niet als hun enige zaligmaker. Dat is ook een benadering. Maar ik kies een andere benadering. Christendom en Islam in Nederland en daarbuiten zouden zich veel meer moeten wapenen tegen het al maar oprukken Heidendom in samenleving. Tegen het Ongeloof de Revolutie zouden we met Groen van Prinsteren kunnen zeggen. Niet de verschillen benadrukken, maar samen in deze samenleving de kracht van geloof als bron van inspiratie en handelen benadrukken. Elkaar de hand reiken en nadenken over onthechting, achterstand en sociale binding. En deze bestijden op basis van waarden en niet aan de hand van allerlei PvdA-achtig instanties.

Al deze vier thema's of clusters kunnen in het CDA leiden tot een nieuw gesprek in de partij. Op basis van inhoud en niet elkaar verketteren op basis van beelden. Divergentie in de discussie en daarna convergentie in de conclusie. Dat is ook het bestek voor de komende weken. Het is van groot belang dat er een goede balans komt bij de selectie van nieuwe bewindslieden voor het CDA. Mensen die op basis van deze vier assen de tegenstellingen overbruggen. Geen eenzijdige keuzes uit bestaande bewindslieden, beloning op basis van loyaliteit. Maar nieuwe dynamiek. Checks and Balances, en zo als ik al eerder schreef, waarom geen nieuwe kans voor Camiel Eurlings, Marnix van Rij. Een bescheiden staatssecretariaat voor Kathleen Ferrier of Ab Koppejan. En voor verder advies regelmatig Politiek Delft raadplegen.

Zo leidt een congres vol divergentie toch nog tot divergentie, wat je van de KVP toch niet kunt leren.

mr.drs.AM.van der Veen
organisatie-adviseur
oud-medewerker BSV en WI
columnist Politiek Delft

Eerder verschenen columns van Arie van der Veen
Verzameld werk Arie van der Veen