logo politiek delft
home|mission statement|archief|links|contact|english|GR2010|


dinsdag | 21 september 2010 | 10:30 |
PRINSJESDAG

delft goudenkoets_001.jpg

From: a.m.van der veen
Sent: Tuesday, September 21, 2010 9:22 AM
To: prodeo@ziggo.nl
Subject: Prinsjesdagmusketier (definitief)

Over handelingsplannen en Groen-Licht-assesments

Vandaag is het Prinsjesdag. Een drukte van belang in Den Haag. De Majesteit lijkt een lege Troonrede voor te lezen. Een beleidsarme Troonrede van een demissionair kabinet. Daaronder liggen de begrotingen van de departementen. Alles lijkt te wachten op het nieuwe kabinet. Inmiddels wordt Nederland beheerd en niet bestuurd. Dat is al vanaf juni het geval en in feite al vanaf eind vorig jaar. Is dat erg, vragen mensen zich af ?
De ambtenaren hebben toch de macht ? Tja...is dat erg ? Dat is afhankelijk hoe men de relatie tussen politiek en uitvoering duidt. In de boekjes van de politicologie gaat het altijd over het politieke primaat ten opzichte van de ambtelijke uitvoering. Wie in de (haagse) advieswereld werkt of gewerkt heeft, weet wel beter. Een innige omsingeling tussen beleid en uitvoering. De overheid wordt als een systeem geduid, waarin de politiek vaak niet meer is dan een stempellaag, met de mogelijke risico's op vertraging en politiek geharrewar. Een stevige minister is een tijdje in staat leiding geeft en verdwijnt dat weer in de stroom, in het proces van uitvoering en regels. In die zin is het een Prinsjesdag met een dubbele duiding. Het lijkt wel business as usual. Maar de komende bezuiningingen bieden straks gelegenheid om een beetje van het politieke primaat terug te veroveren.
Wellicht in politieke zin een stap in de goede richting.

Het blijft een wonderlijke wereld de Haagse bureaucratie en vooral in de relatie naar de uitvoering op lokaal niveau. Ik noem een aantal voorbeelden. Vanochtend zag ik op TV een van vele Korpsbeheerders. Hij deelde, ik neem aan op persoonlijke titel mee, dat het een ernstig signaal was dat Voorhoeve de VVD had verlaten. Een teken volgens hem ! Vervolgens vroeg de interviewster of hij ook aan politiek deed. Nee hij was a-politiek ! En wat hoort men in de uitvoering ? De gewone agenten klagen over de veelheid aan korpschefs en allerlei acties of hobbies. Een veelheid aan prioriteiten en geen focus ! En dat binnen een krimpend budget...... Dat is het punt ! Zelf Herman Wijffels (nog steeds CDA) had nu ook door dat er wel wat aan de hand was bij de uitvoering en ga zo maar door ! Gelukkig lijkt er nu een sanering te komen in de politieregio's. Zijn we tenminste af van die scorende hoofdcommissarissen en al die mooie projecten van de raad van Hoofdcommissarissen.

Een ander voorbeeld is het project Sterk Bestuur van Binnenlandse Zaken. Tja wat is sterk bestuur op lokaal niveau en wie speelt daar welke rol in. Is dat nu uitbreiding van de regelgeving, bezuinigingen kortingen ? Wie weet mag het zeggen. Waarom niet van bovenaf instrumenten voor herindeling op een redelijke basis ? Wel Megagemeenten in Friesland op basis van vrijwilligheid en in Zuid-Holland de zaak op slot ?

Maar het mooiste is het ministerie van OCW. Vooral Onderwijs. Sinds kort verdiep ik mij in de wereld van het basisonderwijs en het kleuteronderwijs. In het kleuteronderwijs heeft elke kleuter een Handelingsplan, lees een rugjezakje. Want hij zou toch maar ADHD hebben, dyslectie of ook nog hoogbegaafd zijn. Nee alles moet gemonitored worden. Terwijl een handelingsplan voor de ouders veel beter zou zijn. Namelijk hoe voed ik op en hoe schep ik een redelijk verwachtingspatroon voor mijn kinderen en mijzelf ? Een handelingsplan voor kleuters, massage en kruiden om de concentratie te verhogen, want het zou eens niet naar het VWO kunnen ? Is dat nu niet eens een thema ? De school aan de ouders en de verantwoordelijkheid terug bij de ouders ? Niet een supermarkt voor hoogbegaafden, maar een leer-werkplaats voor het leven ? Met verantwoordelijke ouders.

En dan de termen. Vele kennen wel de inflatie in bestuurlijk taalgebruik. Wie het bestuursprogramma in Delft leest, hervormingsagenda, nieuwe rolverdeling gemeente (overheid) en maatschappelijke partners, ziet vervolgens dat de olifant een muis baart, want aan het einde van de rit gewoon weer belastingverhoging en 5 miljoen euro mog niet ingevuld. Maar dat terzijde. Actieve zorgmijders, handelingsplannen, inbreidingslocatie en houtskoolschesten het bestuur staat er bol van !

Maar nu de mooiste: het groenlicht-assesment. Tot nog toe kende ik wel de Knipperlichtrelatie (aan-uit) maar dat is iets anders..... Het groen-licht assesment wordt ondergaan bij de coaching tot basisleerkracht. Je zou vroeger zeggen een tussenrapport. Een beoordeling van tussentijdse resultaten met het oog of je over kunt naar de volgende klas of groep. Nee, een groen-lichtassesment met werkpunten. En daar hoort natuurlijk een leerlingvolgsysteem bij.

De Korpsbeheerder op de TV deelde mee dat snijden in de managementlagen 'peanuts' betekent. Ik waag het te betwijfelen want ergens is iemand verantwoordelijk voor die groen-licht assements, rugzakjes en handelingsplannen. Je zult maar in het management van een basisschool zitten.

Het Onderwijs, de Zorg, de Veiligheid en de Sociale Zekerheid zijn niet alleen geldmachines... Het is ook de vraag naar de aansturing en de beleidsintensiteit. Is het allemaal nog nodig zulke systemen of kan de (lokale) uitvoering en kunnen de mensen zelf niet veel meer ? Ik herinnner me nog een boekje van Balkenende uit 2001, Ánders en Beter.... Het speelt al jaren. Daarom is het nodig dat er snel een nieuw kabinet. Niet een kabinet dat telkens wordt gewogen op zijn moraliteit.... maar op zijn daden. Een eerste actie kan zijn een rood-licht assesment voor al die beleidshobbies en instrumenten. Daarmee kan de politiek haar positie herdefinieren tegen over de uitvoering maar dat kan alleen maar als er gezag is. Persoonlijk gezag en politiek draagvlak bij de bewindslieden.

Vooruit dan, nog één groen-licht assesment, namelijk voor adspirant bewindslieden en ze krijgen een handelingsplan, namelijk doelen voor hun departement. En vervolgens gaan ze in het eigen departement aan de slag om de uitvoering die vaak decentraal is georganiseerd te herdefinieren. Als ze dat allemaal lukt, gaan ze over naar de volgende klas (kabinet) in vier jaar. Het parlement houdt 10-minutengesprekken die ergens over moeten gaan. En zo wordt het onderwijs weer een leerwerkplaats voor het leven...... (als metafoor). En de politie, de zorg en andere domeinen profiteren daar dan van.

AMvdVeen
21 september 2010

Eerder verschenen columns van Arie van der Veen
Verzameld werk Arie van der Veen