logo politiek delft
home | mission statement | archief | links | contact | english |
| vrijdag 08-01-2010 00h00

DE MUSKETIERS (3)
delft arie_van_der_veen_20091100_2.jpg
Arie van der Veen

De vrede van Rijswijk 2015

Mijn liefde voor de gemeente Rijswijk is ontstaan in 1982, Toen mijn vader gereformeerd predikant werd in Rijswijk (ZH). Natuurlijk kenden wij de vrede van Rijswijk, maar verder ging onze kennis niet. Maar vele jaren woonden mijn ouders op verschillende plaatsen: Leeuwendaalkwartier, Steenvoorde en vooral Pax Domaine. Het mooie Pax Domaine jarenlang genoemd de Compound. Tegenwoordig het voorportaal, letter en figuurlijk van Onderwatershof. En dit keer richt ik mijn pijlen als musketier op Onderwatershof.

Onderwatershof is een uitdaging. Een project en vooral een politiek, bestuurlijk en organisatorisch mijnenveld. Jarenlang was er gedoe of de realisatie, maar in december 2008, was het zover! De sleutel voor de nieuwe bewoners, ook voor mijn moeder. En wat een verrassing. Geen sleutel, maar een boterstaaf. En sindsdien werd het gezellig. Elke keer een verrassing ! Weinig zoet en vooral veel gart. Onderwatershof is het voorbeeld hoe het gesteld is met het lokaal bestuur en management in Nederland. Niemand regeert !!

De belangrijkste spelers in Onderwatershof zijn Rijswijk Wonen en Cardia. De eerste wordt bestuurd door een ex fysotherapeut, die als manager nog op zoek is naar zijn ontwikkelcompetenties. De ander door een directeur-bestuurder. Vroeger zou je zeggen een dorpsdespoot. Beiden gunnen elkaar het licht niet in elkaars ogen maar besturen beiden met strakke hand en goed gevormde oogkleppen. Ze dromen van een integraal woonzorgconcept in een levensloopbestendige context. Voorlopig is het echter vooral een permanente bouwcommissie, met exoten als managers en vooral beloften. Het huis der beloften, zoals een bewoner het noemde. Adam in het heidenrijk !

Het besturingsconcept van Rijswijk Wonen is verdeel en heers. Vooral voorkomen dat huurders zich collectief verbinden. Neen, mensen voor het lapje houden en gelukkig permanent achter de feiten aanlopen. Bij Cardia kan niet gesproken worden over stijl of management. Meer dictatuur van de koude grond ! Gelukkig weet de leiding nauwelijks wie wie is, dus als het gevlogen is, is de impact van het management weer gezakt. Maar goed je het er wel mee te doen. Waar je zou verwachten van zo’n openlijk getuigende christelijke organisatie dat het dienen voor het heersen komt, geldt dat bij Cardia niet. U vraagt niet, wij draaien en vooral een rad voor ogen.

Het is een wonderlijk duo, dat gelukkig weinig wordt gehinderd door tegenmacht. De directeur van Cardia legt als directeur bestuurder verantwoording aan zich zelf af. Die van Rijswijk Wonen vooral in Groot Rijswijk. Inmiddels is het verlies op dit prestigeproject volgens insiders opgelopen tot 5 miljoen euro, maar dat kan de pret niet drukken. The worst is yet to come. En dan nog een miljoen huur terugstorten !

De derde prtner (in crime ) is burgemeester van der Wel. Over haar wordt wel eens gezegd…al opent Ineke nog zo snel, de claim achterhaalt haar wel. Dat is in Onderwatershof zeker zo. Gelukkig wordt zij krachtig door de Rijswijkse Hekking ondersteund, namelijk vertrekkend wethouder Van Putten. Heel kordaat meldde hij in de raad na de opening van Onderwatershof dat de gemeente er niets meer mee te maken heeft. Een maand later stond de GGD op de stoep in verband met legionella. Ineke had vergeten zich te vergewissen van de problemen en vrolijk gekleed had zij het gebouw geopend en zonder blikken of blozen met haar gepimpte lippen iedereen de schuld gegeven maar nu zou het beter gaan. Krijn de Graaf kan er terecht nog kwaad over worden. Weten de bewoners veel ! Een half jaar later wordt bekend, dat alle leidingen uit de vloeren moeten (je zult maar een rollator hebben) en dat het ketelhuis op het dak moet komen. Eerst nog even het dak versterken met beton en dan klein Pernis de lucht in ! Je moet maar durven.SBOR en Pax Domaine zijn gewaarschuwd !

Wat is nu eigenlijk het probleem ? In de kern ligt het probleem in de schaal van de gemeente Rijswijk en zijn daarin opererende (maatschappelijke) organisaties. Daarnaast de ambtelijke mentaliteit. Hoe dichter bij Den Haag hoe meer afschuiven ! Rijswijk moet zo nodig, maar is in feite in marketingtermen aan het einde van zijn levenscyclus.

De dynamiek van Boogaards heeft plaats gemaakt voor inertie. De postmoderniteit van Van der Wel is nergens op gebaseerd, anders dan verlegenheid om wortels en afkomst. De amputatie van Ypenburg heeft voor Rijswijk geleid tot desoriëntatie en ledigheid. Laten we beginnen het profiel van het bestuur. In 1980 was men nog trots op het marmer van Boogaards. Mijn moeder werd indertijd nog Officier Oranje Nassau in een imponerend gebouw, dat deed denken aan de bouwstijlen in Italie voor de oorlog. Nu worden de lidmaten van ON verzameld samen met de raadsleden in een voormalige kantine voor departementsambtenaren. Het zicht op een altijd stralende burgemeester wordt gehinderd door enkele dragende betonpalen. Altijd handig bij het bestuurlijk verstoppertje spelen !

Die laatste sport is populair in Rijswijk. Verstoppertje spelen en dan roepen, ik kom niet ! Het CDA in Rijswijk maakt het helemaal bont. Prima men is sterk voor een hospice , ik ook. Maar er is toch meer dan een bestuurlijk sterfhuis ? Geen fusie met Delft en geen fusie met Leidschendam-Voorburg is het devies…..en wat dan wel ?Opgegeten worden door Den Haag of stilletjes wachten tot je getikt wordt. Zo wordt heel Rijswijk vanzelf een hospice !

Neen, leren, leren in het bestuur daar gaat het om. Lees de boekjes van de echtgenoot van Ineke maar. Fijn consult zou ik zeggen. De afstand tussen gemeente en bijvoorbeeld Rijswijk Wonen is veel te klein, een Haagse zorginstantie als Cardia trekt zich al helemaal niets aan van de gemeente. Onderwatershof wordt het waterloo voor bestuurlijk Rijswijk. Coalitiepartijen doen niks (uitgezonderd Krijn de Graaf) en de oppositie, meestal teleurgestelde ex collegevolgers doen helemaal niks ! Tot mijn verbazing…… Dan maar de buitenwacht aan zet.

Het wordt tijd dat Rijswijk terugkeert tot zijn kern, een stedelijke buitenwijk in de ring rond Den Haag. Zonder veel pretentie. Een opstapplaats voor de tram, bus en trein. Naar het strand van Scheveningen of naar Delft. Vanaf 2013 rijdt de Koning Willem I lijn tussen Scheveningen en Delft om in 2015 te eindigen met de grootse viering van 200 Koninkrijk der Nederlanden in Den Haag en Delft en dat is wat anders dan Strandballen voor de vrede van Rijswijk ! Ik zou adviseren Rijswijk neem de periode van 2010 tot 2015 om te beslissen wat je wil en voer die uit. Buitenwijk van Den Haag, deel van Voorburg –Leidschendam, of geďnspireerd partner van Delft.

Laten we ons richten op Delft en haar bestuurlijke context. De komende jaren staat de lijn minder bestuur en minder geld centraal. Tegelijk zal het zoeken naar inspiratie in het bestuur dominant zijn. In Delft valt die inspiratie te halen. Is Den Haag is sommige delen Koninklijk of soms gezellig. Delft is Koninklijk, gezellig en innovatief. De band tussen TU en Plasploelpolder is zo gemaakt en de TU neigt al naar Rijswijk !

Interessant is het fenomeen wat men wel Sudeten-Rijswijkers noemt. Mensen met een 015 netnummer die zich geen Delftenaren mogen noemen en nog erger de Delftse Post niet krijgen. Ze wonen en leven en winkelen in Delft, maar ze zijn van Rijswijk. Die groep zal straks groter worden bij het volbouwen van t Haantje en Sion. Op Sions Berg richt hij zijn heilige stede hoor je Wim Mateman al neurieren, maar dat is nog maar de vraag,. De roepstem wordt vanuit de Oude en Nieuwe Kerk ook gehoord. Het einde van het liedje is opnieuw een groep 015 inwoners. Die uit schrik voor het gebrek aan identiteit maar snel een mobiel nummer nemen !

Neen, heroriëntatie en aan tafel, Den Haag, Delft, Rijswijk en Voorbrug. Niet de systemen, de metropool maar de mens centraal. Gun de Rijswijkers een vernieuwde identiteit als mede-Delftenaar als ze dat willen, in ieder geval de oude en nieuwe 015-vrienden. In een geseculariseerde stedelijke omgeving zijn vooral cultuur historische bronnen belangrijk. En die biedt Delft voldoende. Doe mee aan Delft 2015 en voel je onderdeel van een levende geschiedenis met een dynamische innovatie !

Besturen is telkens toetsen van concepten aan de realiteit en die herschikken. Waarom de beleidsdynamiek niet voor zijn en gewoon onderzoeken wat men wilt . Rijswijk blijven en langzaam uitdoven ? Geheel of gedeeltelijk overstappen. De A4 als grens vor Delft, de Haagweg voor Voorburg en lijn 17 en lijn 1 naar Den Haag nemen. De bestuurlijke dynamiek in de beheersgebieden zal er niet anders van worden. De raadsvergoedingen gaan voor vele raadsleden er op vooruit en wellicht zit er voor een enkele wethouder een dienstauto in. De optie A4 leidt in Delft tot nieuwe dynamiek ten dienste van de regio. Daarmee wordt de basis gelegd voor een nieuwe bestuurlijke dynamiek die past in de eeuwenoude traditie van steden als brandpunt van cultuur en economie. Met Schipluiden, den Hoorn en Emerald is Delft dan klaar voor 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden.

Zelfinzicht en zelferkenning is belangrijk in het bestuur. Onder het regime van Ineke van der Wel is dat in Rijswijk ver te zoeken. Met een strandwal of de Vrede van Rijswijk valt dat niet te realiseren. Ik zou zeggen, beter vrede met Rijswijk. Een mooie historie, door ontwikkelen als aantrekkelijke partner met de buren. En dan de maatschappelijke organisaties met een publieke functie opschalen en decentraliseren en democrastiseren. Ook dorpsdespoten dienen varantwoording af te leggen !

Dan wordt het bestuur weer herkenbaar en responsief. En in Delft is altijd wel wat te openen voor Ineke.

Onderwatershof zal het Waterloo voor Rijswijk blijken te worden. Niemand weet meer wie waar over gaat. Legionella ? Jammer gaan we niet over. Ruimtelijke inpassing, moeilijk doen, schuld van de buurt. Huurverlaging of compensatie ! U zoekt het maar uit. Als de spreadsheet van de interimmers maar gevuld zijn ! Rijswijk is een biotoop van bestuurlijk Nederland. Iedereen opent, maar niemand regeert. We administreren en vullen de sheets en de zakken ! Het wordt vanzelf sluitingstijd en in Delft is dat pas om 22.00 uur. Het wordt tijd voor actie, anders komt straks het regeerakkoord langs en dan weet Ineke wel hoe laat het is ! De Vrede van Rijswijk krijgt een nieuwe dynamiek in 2015 !

Arie Maarten van der Veen
Delft 8 januari 2010